Wiecznie Błękitne Niebo i współczesny szamanizm

Kraje
Russia
Kategoria
Kultura

“Syberyjskie morze” to jeden z najniezwyklejszych zbiorników wodnych na świecie, a otaczające go okolice stały się miejscem praktykowania żywego szamanizmu. Warto przyjrzeć się bliżej wierzeniom Buriatów i znaczeniu religii w kształtowaniu ich tożsamości.

Szamanizm kojarzy się z odległymi czasami i trudno uwierzyć, że gdziekolwiek jest jeszcze praktykowany. Tymczasem w Rosji można znaleźć jego współczesnych wyznawców nawet wśród mieszkańców miast i osób z wyższym wykształceniem. Dla Buriatów – rdzennej ludności zamieszkującej obszary wokół Bajkału najwyższą istotą w świecie ich wierzeń jest Wieczne Błękitne Niebo. Siła natury tej części świata sprawiła, że ludzie widząc swą słabość w jej obliczu, zaczęli przypisywać miejscom i obiektom status bożków. Miejscami świętymi od zawsze były lasy, źródła, kamienie, zbiorniki wodne. Najlepszym tego przykładem jest Skała Szamanka na wyspie Olchon, otoczona szczególnym kultem przez Buriatów. Do dziś jest uważana za jedno z najświętszych miejsc w Azji.

 

Najważniejszą rolę w społeczności buriackiej pełnią szamani pozwalający na kontakt życia ziemskiego z duchowym. Ich powołanie nie jest kwestią przypadku, to osoby wybrane przez duchy. Bycie szamanem jest służbą, z której nie można zrezygnować. Znane są przypadki tzw. choroby szamańskiej, na którą cierpią ci, którzy nie godzą się ze swoim przeznaczeniem. Objawy ustępują dopiero z przejęciem obowiązków szamana. To jednak nadal nie wszystko. Każdy szaman musi znać język buriacki, co jest prawdopodobnie przyczyną jego przetrwania aż do dnia dzisiejszego. Namaszczenie to pierwszy rytuał w życiu szamana, a najbardziej wtajemniczeni przechodzą przez 9 poziomów. Jak jednak być szamanem w XXI w.? Znakiem czasów są małe stowarzyszenia zrzeszające szamanów, którzy dawniej po prostu mieli swojego opiekuna, wprowadzającego ich w arkana sztuki i metod naturalnego lecznictwa. W czasach ZSRR, kiedy nie było wolności wyznania, tradycje buriackie przetrwały tylko dzięki traktowaniu ich jako niegroźnego folkloru, a nie prawdziwej duchowej potrzeby mieszkańców. Dziś wśród wyznawców nie brakuje ludzi dobrze wykształconych, którzy chcą pielęgnować tradycję i przekazywać kolejnym pokoleniom swoje kulturowe dziedzictwo.

O ile łatwo zobaczyć ślady szamanizmu w postaci świętych miejsc, gdzie stoją szamańskie słupy obwiązane kolorowymi skrawkami materiału, czy pozostawione w dziwnych miejscach górki jedzenia i innych podarków dla bóstw, o tyle uczestnictwo w obrzędach jest właściwie niemożliwe dla osoby z zewnątrz. Do takich ceremonii należy tzw. Tajłagan, podczas którego składane są ofiary ze zwierząt.

Szamanizm w Rosji istnieje wciąż dzięki ludziom i licznym modyfikacjom religii następującym wraz ze zmianami w otaczającym Buriatów świecie. To co zobaczymy dziś na Syberii może nie jest tym, co spotkalibyśmy w tym samym miejscu jeszcze 100 lat temu, ale gdyby nie przystosowanie szamanizmu do zmiany realiów nie byłoby szans, by przetrwał do chwili obecnej.